HİDRONEFROZ ( BÖBREK BÜYÜMESİ ) - Prof. Dr. Zekeriya İLÇE

HİDRONEFROZ ( BÖBREK BÜYÜMESİ )



Hidronefroz halk arasındaki tabirle böbrek büyümesi nedir?

Hidronefroz idrarın böbreklerden idrar kanalı (üreter) ‘na aktarılmasını sağlayan pelvis dediğimiz anotomik yapının genişlemesidir. Bu durum genellikle buradaki tıkanıklıklara bağlı gelişir ve tedavi edilmez ise böbreğin fonksiyonunu kaybetmesi ile sonlanabilir.

Diğer taraftan bir de Hidroüreteronefroz dediğimiz durum var ki bu da pelvisle birlikte üreterlerin genişlemesini tanımlar. Bu durum idrarın akımını engelleyen darlığın daha aşağıda bir yerde olduğunu gösterir.

Konjenital yani doğuştan anomalilerin yaklaşık %20’sini üriner sistem (böbrek ve idrar yolları) anomalileri oluşturur. Bu anomaliler büyüklük anomalileri, böbrek dokusunun (parankim) anomalileri, kist varlığı ve antenatal hidronefroz (doğum öncesi bebeğin idrar yolarının genişlemesi) şeklinde dört grupta toplanabilir.

Gebelikte yapılan ultrasonografilerde en sık raslanan üriner sitem anomalisi %1-5 ile Hidronefrozdur. Bunların çoğu ürinersitemin yavaş gelişmesine bağlı ortaya çıkan geçici bir durumdur ve genellikle anne karnında yada doğum sontası 1 yaşına kadar kendiliğinden düzeldir, yani klinik önemi yoktur.

Durum böyle olmasına rağmen maalesef bu hastaların çoğunda konu ile ilgili bilgisi olmayan yada fazla tedbirli olan Hekimler tarafında gereksiz ve invaziv tetkikler yapılmaktadır.

Hidronefrozun derecesi arttıkça yada anne karnında çok erken tanı konmuşsa sonra bu hastalarda Üreteropelvik Darlık riski artmaktadır. Örneğin hafif Hidronefrozlarda bu oran %10’larda iken, ağır Hidronefrozlarda bu oran %60-65’ lere çıkmaktadır.

Hidronefroz sıklığı nedir?

Gebeliklerin %1-5'inde saptanır, erkek bebeklerde, kızlara göre 2 kat daha sıktır.

 

Hidronefroz Tanısı Nasıl Konur?

 

Son zamanlarda Prenatal dediğimiz anne karnında takibin sıklaşması ve bu konu ile ilgili bilgi ve tecrübenin artması, ultrasonografi cihazındaki gelişmelere bağlı olarak tüm doğumsal anomalilerde olduğu gibi Hidronefroz tanısı da genelde prenetal yani anne karnında konur.

Şayet prenatal tanısı konmamışsa doğum sonrası tekrarlayan idrar yol enfeksiyonu, gelişme geriliği, beslenememe, karın ağrısı gibi nedenlerle ya da başka nedenlerle yapılan incelemeler sırasında konur.

 

Hidronefroz Nedenleri Nelerdir?

Hidronefroz nedenlerini iki başlık altında incleyebiliriz. Geçici kendiliğinden düzelen ki olguların %50-70’ini oluşturur ya da kalıcı olarak ikiye ayrılır. Tıkanıklık yapan ya da tıkanıklık yapmayan hidronefroz olarak ayrıca ikiye ayrılır.

Tıknıklık yapmayan bir çok neden olmasına karşılık başlıca en sık neden Vezikoüreteral Reflü (idrarın, idrar torbasından böbreğe doğru geri kaçışı) olup olguların %10-40’ını oluşturur.

Tıkanıklık yapan başlıca nedenler ise; UPD; Üretero Pelvik Darlık (böbrek çıkışında darlık) olguların %10-30’unu oluşturur, UVD; Üretero Vezikal Darlık (idrar torbası girişinde darlık) olguların %5-15’ ini oluşturur. Posterior Üretral Valv (erkek çocuklarda idrar kanalında darlık) %1-5, Üreterosel (idrar torbası içersinde keseleşme) %1-3.

 

                

 

Şekil: En sık Hidronefroz Nedenleri; Üretero Pelvik Darlık, Veziko Üreteral Refü ve Üreterovezikal Darlık

Hidronefroz belirtileri nelerdir?

Anne karnında iken tespit edilebilir. Yenidoğan bebekte halsizlik, huzursuzluk, yüksek ateş, emmeme, kusma, kilo alamama hidronefroz belirtileri olabilir. Büyük çocuklarda karın ve yan ağrısı, ateş, idrar yaparken yanma olabilir

Hidronefrozun geç teşhis edilmesi ne gibi sorunlara neden olur?

Tanıda gecikme ve kronik enfeksiyon, böbrek iltihabı, böbrek hasarı, hipertansiyon, kronik böbrek yetersizliğine neden olabilir.

Anne karnında tanı konulduğunda hangi bulgular önemlidir?

Anne karnında tanıda dikkat edilmesi gereken bazı durumlar şunlardır;

1- Hidronefrozun hamileliğin hangi ayında ortaya çıktığı ki erken ortaya çıkması patolojinin daha önemli olabileceğini ve daha dikkatli davranılmasını gerektirir.

2- Hidronefroz tek böbreği mi yoksa her iki böbreği mi etkilemiş.

3- Genişlemenin derecesi

4- Bebeğin böbreğinin parankim (yani idrar üreten kısım) inde herhangi bir değişikliğin olup olmaması.

5- Amniyon sıvısı (hamilelikte bebeğin içinde bulunduğu sıvı)’ nda bir azalma olup olmaması.

 

 

 

 

 

Hidronefrozlu Bebeklerde anne karnında müdahale gerkir mi?

Bu bebeklerde nadiren seçilmiş olgularda gerekebilir. Buna çocuk cerrahı, çocuk nefroloğu, Kadın doğum uzmanı ve aile beraber karar vermelidir. Yapılacak işlemde bebeğin ve annenin hayatı birlikte değerlendirilmeli ve bebeğe yararı olmalıdır.

Hidronefrozlu Bebeklerin erken doğurtulması gerekir mi?

Eğer bebek ve annenin erken doğumu gerktiren bir durumu sözkonusu değilse gerekmez.. Normal zamanında ve normal doğum yaptırılabilir. Hatta Bebeğin Akciğerleri açısında Normal doğum daha faydalı olabilir.

Hidronefrozlu Bebeklerde doğum sonrası ne yapmak gerekir?

Eğer genişleme çok ileri düzeyde ve acil cerrahi müdahale düşünülmüyorssa doğum sonrası tetkikler için acele edilmemelidir. Özellikle Ultrasonografi yapılması için acele edilmemelidir. Çünkü Bebek doğduktan sonra belli bir süre az idrar çıkarır daha sonra belli bir süre fazla idrar çıkarır. Bu durum Ultrasonografide Hidronefrozun daha az veya fazla çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle 1. Haftanın sonunda üriner Sistem ( Böbrek ) Ultrasonografisi ve İdrra tetkiki yapılmalıdır. Takip ve tedaviye buradan çıkan sonuca göre karar verilir ve planlanır.

Prenetal tanı konulduğunda ya da daha sonra tanı konulduğunda hangi tetkiklerin yapılması gerekir?

Her şeyden önce iyi ve sistemik fizik muayene gerekir. Özellikle başka anomalisi olup olmadığı açısından araştırılır. Daha sonra hastaya özgü aşağıdaki tetkikler yapılabilir. İdrar ve Kan tahlili, Ultrasonografi, Voyding sistografi diğer adı ile İşeme sistografisi, Sintigrafi, MR ürografi ve sistoskopi yapılabilir. Ancak unutulmamalıdır ki her hastaya bu tetkiklerin tamamının yapılması gerekekli değildir. Hangi hastaya hangi tetkiklerin yapılacağı; hastanın yaşı, cinsi, idrar yolu enfeksiyonu geçirip geçirmemesi ve diğer klinik bulgulara ve hidronefroza neden olan patolojinin nedenine göre değişir ve çıkan sonuca göre tedavi seçeneği belirlenir.

 

Hidronefrozlu Bebeklerin doğum sonrası takibi nasıl yapılmalı?

Aynı şekilde hastanın yaşı, cinsi, idrar yolu enfeksiyonu geçirip geçirmemesi ve diğer klinik bulgulara, böreğin durumuna ve hidronefroza neden olan patolojinin nedenine göre tedavi seçeneği belirlenir. Sadece takip edilebilir, takip klinik değerlendirme ve ultrasonografi ile yapılabilir. Antibiyotik proflaksisi ile takip edilebilir. JJ Kateter konabilir, Ameliyat edilebilir ki bu açık veya kapalı yapılabilir.

 

 

Hidronefrozlu Erkek Bebeklerde Sünnet gerekir mi?

Evet, İdrar yolu enfeksiyonu riskini azaltacağı için yapılmalıdır.

Prenetal ( Anne karnında ) Hidronefroz saptanan bebeklerde hangi hastalıklar düşünülmelidri ?

  1. geçici ve Fizyolojik bir durum olacağı hatırda tutularak başlışa şu hastalıklar olabilir.

Vezikoüreteral Reflü

Üretopelvik Darlık

Üreterovezikal Darlık.

Üreterosel

Posteryor Üretral Valv

 

 

*** Burada verilen bilgiler, internet sitesinin içeriği ziyaretçiyi bilgilendirme amacı ile düzenlenmiştir. Hiçbir bilgi ziyaretçiler tarafından tavsiye olarak değerlendirilip hiçbir karar veya eyleme neden olmamalıdır. Konu ile ilgili hastasını mulaka bir çocuk cerrahisi uzmanına muayene ettirmeli, onunla görüşerek birebir bilgisine başvurarak karar vermelidir.

Yukarı